رفتن به محتوای اصلی
Lost Highway

Lost Highway؛ در ذهن قاتل و خالق

صفحۀ فیلم و هشدارهای محتوایی ←
David Lynch۱۹۹۷
شهریور ۱۳۹۸
زمان مطالعه: حدود ۲۱ دقیقه۱۷ بازدید
اسپویلر ← ادامۀ نقد داستان فیلم را فاش می‌کند.

آقای Lynch تو مصاحبه ای میگه که "چیزی که من رو در مورد جریان OJ Simpson (بازیکن سابق فوتبال امریکایی، بازیگر و گویندۀ تلویزیون که در سال ۱۹۹۴ به جرم قتل همسر سابق و دوست پسرش دستگیر شد ولی بعدها توسط دادگاه رفع محکومیت شد) متحیر میکنه اینه که با وجود کشتن دو نفر میتونه هنوز لبخند بزنه و گلف بازی کنه. برام سؤاله که چطور یه نفر میتونه یه همچین کارایی بکنه و همچنان قادر به ادامۀ زندگی نرمال باشه. یه اصطلاح روانشناسی هست به اسمِ "گریز گسسته"، که بیانگر توانایی مغز برای گول زدن خودش جهت فرار از ترس های اینچنینیه. Lost Highway دقیقا به همین مطلب و این حقیقت که هیچ چیز برای همیشه پنهون نمیمونه میپردازه.

برای درک بهتر تحلیل این فیلم باید در نظر داشته باشیم که Lost Highway داستانی با سیر زمانی خطی رو دنبال نمیکنه. به این معنی که حوادث داستان به اون ترتیبی که توی فیلم نشون داده میشه اتفاق نمیوفتن. با زوجی با نام های Fred Madison (با بازی Bill Pullman) و Renee Madison (با بازی Patricia Arquette) آشنا میشیم. Fred یه نوازندۀ ساکسیفون تو یه گروه jazzه، شخصیتی غیراجتماعی داره و رابطه ش با Renee گرمای چندانی نداره. این رو از امتناع Renee به همراهی با اون در اولین اجراش میشه فهمید. با وجود کُند کردن تصویر فیلم (slow motion) در حین عشق بازی، هم آغوشیشون یک دقیقه هم طول نمیکشه و در پایانش تو چهرۀ Fred حس شرمندگی و استیصال و تو صورت Renee حس نارضایتی موج میزنه. خلاصه Fred تنهایی به کلوب میره و بعد از اجرای موسیقیش به خاطر شکی که به زنش داره به خونه زنگ میزنه و همونطور که انتظار داشت حرف Renee که گفته بود میخواد خونه بمونه تا کتاب بخونه دروغ از آب در میاد. برای اینکه به زنش بفهمونه که حواسش بهش هست، کاست فیلم ویدئویی از نمای خونه رو روی پله های جلوی در میذاره. وقتی Renee متوجه کاست میشه، ترس وجودش رو برمیداره. ولی چرا؟ حتی وقتی با هم فیلم رو تماشا میکنن، Renee نفس راحتی میکشه و به Fred میگه که حتما از طرف املاک فرستاده شده. Fred که میبینه Renee دست از مخفی بازیاش برنمیداره فیلم دیگه ای میگیره. این بار دوربین به داخل و اتاق خوابشون تجاوز میکنه و Renee رو حسابی میترسونه. کار به تماس با پلیس میکشه و دو کارآگاه به خونه شون فرستاده میشن. وقتی یکیشون به موضوع مشکوک میشه و میپرسه که آیا توی خونه دوربین فیلمبرداری دارن یا نه، استرس رو تو چهره و طفره رفتن رو تو حرکات Fred به وضوح میتونیم ببینیم. اینجاس که Renee نادونسته نجاتش میده و میگه که چنین چیزی ندارن چون Fred از دوربین فیلمبرداری متنفره. وقتی کارآگاه ازش دلیل تنفرش رو میپرسه، Fred جواب میده که دوست داره گذشته رو اونجور که میخواد به خاطر بیاره نه الزاما اون جوری که اتفاق افتاده. این جمله یجورایی کلید درک فیلمه!

فرد و رنه در بیرون خانه، Lost Highway
رنه در بیرون خانه و فرد در پیش‌زمینۀ قاب؛ دو شخصیت با فاصله از یکدیگر دیده می‌شوند.

چند وقت بعد Fred به طریقی متوجه رابطۀ Renee با خلافکاری به اسم Dick Laurent میشه که بعدتر به قتل اون ختم میشه. یکی از رفقای Renee به اسم Andy که Fred حس خوبی نسبت بهش نداره و به رابطه ش با زنش مشکوکه، اونها رو برای شرکت در یه مهمونی به خونه ش دعوت میکنه. حس Fred به این رابطه رو در اوایل فیلم وقتی توی کلاب در حال اجرای موسیقیه میبینیم؛ به این صورت که Renee و Andy رو با هم در حال ترک جمعیت تصور میکنه. توی مهمونی Fred یه سوتی بد میده و به Andy میگه که Dick Laurent کشته شده. Andy شوکه میشه و کف میکنه که اولا Fred چطور Laurent که با زنش رابطۀ مخفیانه داشته رو میشناسه و ثانیا آیا واقعا Laurent کشته شده؟ Fred وارد اتاقی میشه و متوجه فیلم های پورن Renee با فیلمبرداری Andy و تهیه کنندگی Laurent و همچنین عکسی از زنش در کنار این دو میشه که تمام سرنخ ها رو بهم وصل میکنه. اینجاس که به دلیل ترس Renee وقتی اولین فیلم کاست رو جلوی در خونه پیدا کرد پی میبریم. اون میترسیده که مبادا کسی یکی از فیلمهای پورن ش رو برای Fred فرستاده باشه. بهرحال، Fred که به همه چیز بو برده Andy رو میکشه. بعد سراسیمه با Renee به خونه برمیگرده و او رو وحشیانه به قتل میرسونه. پلیس که خونه رو تحت نظارت داشته اون رو دستگیر و دادگاه رأی به اعدامش با صندلی الکتریکی میده. اون رو به سلول انفرادی میندازن و اینجاس که نوری آبی از بالا به روی اون میتابه که ما رو وارد ذهن خلاق Fred برای "یادآوری گذشته به شکلی که خودش دوست داره" میکنه.

بازداشت فرد مدیسن، Lost Highway
نمای بالای راه‌پله؛ فرد در میان مأموران از پله‌ها عبور می‌کند.
پیت دیتون، Lost Highway
پیت دیتون در تعمیرگاه؛ نمای نزدیک چهرۀ او با بازی بالتازار گتی.

خودش رو پسر جوونی به اسم Pete Dayton (با بازی Balthazar Getty) که از طرف والدین و دوستاش حمایت میشه، کار موفقی داره و با رئیس و مشتریاش روابط نزدیک و خوبی داره، دوست دختر خوشگلی داره و برعکس Fred، هم آغوشی های طولانی مدت با دخترای رنگ و وارنگ داره، تصور میکنه. Pete نقطۀ مقابل Fredه و هر چیزی که یادآور زندگیش به عنوان Fred باشه، مثلا پخش شدن ترانه های Fred از رادیو، بهمش میریزه. Fred طی خیالپردازی هاش، نقش Renee تو زندگیش رو به دو شخصیت مجزای Sheila (با بازی Natasha Gregson Wagner) و Alice Wakefield (با بازی Patricia Arquette) تقسیم میکنه که اولی نمایندۀ صفات مثبت Renee و دومی نمایندۀ کاراکتر شهوانی و سکسی اونه. بهرحال هر دو شخصیت، برخلاف Renee که با Fred زیاد حال نمیکرد، عاشق Pete هستن و از با اون بودن لذت میبرن. ولی این رویا پردازی هم یه جا به بن بست میخوره. جایی که Alice بعد از سکس با Pete بهش میگه که اون هیچوقت امکان بودن باهاش رو نداره. این پُتک واقعیه که به ملاج Fred کوبیده میشه و میبینه که فرقی نمیکنه کی باشه، Renee هیچوقت مال اون نبوده و نخواهد شد. Alice به کلبه میره. وقتی Fred در رو باز میکنه mystery man رو میبینه. این میتونه اشاره ای باشه به اوایل فیلم وقتی Fred چهرۀ mystery man رو بجای صورت Renee میبینه. Mystery man دوربین به دست او رو دنبال میکنه (بعدا راجع به معنی این صحنه بیشتر توضیح میدم). اینجاست که سوار ماشینش میشه و صحنه رو سراسیمه ترک میکنه، این شاید نمادی باشه برای فرارش از صندلی الکتریکی و اعدام. در حین رانندگی Fred رو میبینیم که انگار دچار تشنج شده و مدام تکونهای عجیب و غریب میخوره، این همون لحظۀ اعدام شدنش به روی صندلی برقی و تموم شدن کارشه.

مرد مرموز در مهمانی، Lost Highway
مرد مرموز با چهرۀ سفید و لباس سیاه در مهمانی خانۀ اندی.

خب حالا تکلیف کاراکتر مرموزی که توی فهرست بازیگرا با اسم mystery man معرفی شده و با ابروهای تراشیده و صورت سفید بارها در طول فیلم میبینیم چی میشه؟ اون نماد حسادت، خشم و صفات شیطانیه. Fred برای اولین بار اون رو وقتی که غیرت و خشمش نسبت به Renee شکلی جدی به خودش میگیره میبینه. Fred بخاطر درموندگی جنسی که گریبان زندگیش رو گرفته و ناتوانیش در ارضاء زنش از دست Renee عصبانیه. اون همچنین اعتقاد داره که مستحق زندگی بهتریه. در طول فیلم، mystery man او رو به سمت اهداف و آرزوهاش هول میده و درست بعد از ملاقاتش باهاش، Fred زنش رو میکشه. در جایی از فیلم میبینیم که کلبه ای در وسط کویر از آتیش و انفجار بوجود میاد و بعد mystery man از توش میاد بیرون. این نشون دهندۀ ذات واقعی این کاراکتر یعنی خشونت و نابودیه. چیز دیگه ای که راجع به این کاراکتر میدونیم اینه که Andy توی مهمونیش اون رو دوست Dick Laurent معرفی میکنه. در صحنه ای هم او رو بهمراه Laurent در حال تهدید کردن Pete پشت تلفن میبینیم. Mystery man براش از شکلی از اعدام در شرق دور میگه که در اون قربانی رو بدون آگاهی قبلی با تیری به پشت سر میکشن. این دقیقا مثل اتفاقیه که برای Fred میوفته. انقد مشغول خیالپردازیه که متوجه نمیشه روی صندلی الکتریکی نشوندنش و بزودی میمیره. بعدا میبینیم که mystery man تو قتل Dick Laurent به Fred کمک میکنه. این میتونه دوباره نماد صفات شیطانی (نامردی و خیانت) باشه.

آقای Rober Blake بازیگر نقش Mystery Man تو مصاحبه ای گفت که در حین ضبط فیلم به درک بالایی از کاراکترش نرسیده بوده و فک میکرده داره نقش "شیطان" رو بازی میکنه.

نمای دست فرد هنگام شماره‌گیری؛ تتوی fermata کنار انگشت شست
نمای نزدیک دست فرد هنگام شماره‌گیری؛ علامت fermata بین انگشت شست و اشارۀ دست راست او دیده می‌شود.

شماره تلفن خونۀ Fred با ۶۶۶ تموم میشه. این در صحنۀ زنگ زدن به خونه ش وقتی در کنار Mystery Manه کاملا مشخصه. توی این تصویر بین انگشت شست و اشارۀ دست راست Fred یه علامت تتو شدۀ fermata رو میبینیم. Fermata یه علامت موسیقاییه که هر وقت کنار نُتی بیاد به معنی ادای طولانی تر اون نُته.

اینکه فیلم با ترانۀ "I'm Deranged" ("من آشفته و داغونم") از David Bowie شروع میشه و به پایان میرسه، نشونه ای برای قابل اطمینان نبودن ادعاهای Fredه و اشاره ایه به اینکه دنیای Pete چیزی نیست جز ساختۀ ذهن مریض Fred.

جادۀ تاریک در آغاز Lost Highway
جاده در تاریکی شب؛ نور چراغ‌های ماشین فقط بخش کوتاهی از مسیر پیش رو را روشن کرده است.
Song to the Siren
جلد تک‌آهنگ «Song to the Siren» با اجرای This Mortal Coil.

موسیقی متنی که حین صحنه های عشق بازی Pete/Fred و Alice/Renee میشنویم "Song to the Sirens" نام داره و توسط Mortal Coil خونده شده. David Lynch پیشتر میخواسته تا از این ترانه برای صحنۀ رقص Jeffrey و Sandy در فیلم Blue Velvet (۱۹۸۶) استفاده کنه ولی اون موقع موفق به گرفتن مجوز استفاده از ترانه نشد. از نظر Lynch این ترانه اونقد ترسناک و فراموش نشدنی بود که در حین ساخت Lost Highway دوباره به فکر استفاده ازش افتاد. Siren به موجود افسانه ایه که کشتیرانها رو با ترانه هاش گمراه و کشتی هاشون رو به صخره میکوبونه. Sirenها اغلب نماد غلبۀ ذاتی زنها بر مردها هستن. در ترانه خط شعری وجود داره که میگه "were you here when I was full sail". تو دنیای Fred یه آبجوی Full Sail رو در قسمت بار مهمونی Andy درست قبل از ورود Mystery Man میبینیم و تو دنیای Pete یه بطری از اون آبجو رو روی میز جلوی باباش میبینیم.

مرد مرموز پشت دوربین فیلم‌برداری
مرد مرموز دوربین فیلم‌برداری را مقابل چشمش گرفته و به سوی فرد نشانه رفته است.

اگه از زاویۀ دیگه ای به فیلم نگاه کنیم، دوربین فیلم برداری میتونه نماد حقیقت سرد و بی رحم باشه. حقیقتی که اوضاع آشفتۀ خونۀ Fred و Renee رو نشون میده و میترسونتشون (اولین کاست Renee رو از رو شدن دستش جلوی Fred ترسوند و دومی نشون دهندۀ رابطۀ سرد بینشون بود). این دقیقا همون زاویۀ دید حاضر مطلق یا به قول Martin Scorsese دید قضاوت کنندۀ کشیشه. این همون حقیقتیه که Fred رو اونقد عذاب میده که ازش متنفره (وقتی کارآگاه ازش میپرسه که آیا دوربین فیلمبرداری داره یا نه) و حتی ازش فرار میکنه (وقتی بعد از قتل Laurent، با دیدن دوربین در دست mystery man سریع سوار ماشینش میشه و پا به فرار میذاره). حتی کشته شدن Renee به دست Fred رو از فیلم ضبط شده توسط دوربین میبینیم.

یکی دیگه از قسمتهای گیج کنندۀ فیلم وقتی اتفاق میوفته که Fred پیام عجیب "Dick Laurent مرده" رو از آیفون خونه ش دریافت میکنه ولی وقتی از پنجره بیرون رو چک میکنه هیچکسی رو توی کوچه نمیبینه و فقط صدای قیژ لاستیک ماشین پلیس به روی آسفالت رو میشنوه. جالبه بدونید که این اتفاق در واقعیت قبلا برای David Lynch افتاده بوده. Lynch توی مصاحبه ای گفت که "یه روز صبح کسی آیفون خونه م رو زد. وقتی جواب دادم صدایی شنیدم که میگفت "David، آقای Dick Laurent مرده". وقتی دم پنجره رفتم هیچکسی رو بیرون ندیدم، شک کردم چون اسم همسایه م هم David بود و من هیچ Dick Laurentی نمیشناختم". در اون مورد شاید یکی زنگ خونه رو اشتباهی زده و سریع به خاطر پرهیز از آبروریزی جیم فنگ زده. اما تحلیل این اتفاق توی فیلم کار خیلی سخت تریه. به نظر من این صحنه باز هم تو ذهن Fred اتفاق میوفته که ترجیح میده شنیده باشه که Laurent کشته شده تا اینکه به یاد بیاره که در اصل خودش قاتل او بوده. در آخر فیلم هم میبینیم که گویندۀ پیام خود Fredه یا بهتر بگیم ذهن Fredه چون هیچ حضور فیزیکی ای ازش توی کوچه نمیبینیم.

فرد در کنار آیفون خانه، Lost Highway
فرد در فضای کم‌نور خانه، کنار پنل آیفون دیواری.
رنه در فضای تاریک خانه، Lost Highway
رنه با چهره‌ای نگران در برابر پردۀ قرمز خانه.

در جایی از فیلم میبینیم که Fred به Renee از خواب پریشونش میگه. توی خوابش میبینیم که Renee اسمش رو صدا میکنه و وقتی Fred بهش نزدیک میشه از ترس جیغ میزنه. این صحنه هم در اصل در ذهن Fred اتفاق میوفته، چون وقتی از مهمونی Andy برمیگردن Fred رو میبینیم که به گوشۀ تاریکی از خونه میره و Renee با همون تُن صدایی که تو خواب Fred میشنویم اسمش رو صدا میکنه و بعد به دست اون کشته میشه.

دیک لورنت در ماشین، Lost Highway
نمای نزدیک دیک لورنت در ماشین، با بازی رابرت لوجا.

در مورد صحنۀ رانندگی Dick Laurent در جاده هم باید بگم که موردی مشابه برای David Lynch وقتی یه روز بهمراه Michael J. Anderson (بازیگر فیلم Twin Peaks و Mulholland Drive) تو خیابون Mulholland Drive در حال رانندگی بوده، اتفاق افتاده بوده. یه ماشین میوفته پشتشون و Lynch خیلی مؤدبانه بهش راه میده تا رد بشه. Anderson بهش میگه که "David تو نسبت به من آدم خوش برخوردتری هستی". Lynch بهش جواب میده که "نه! اصلا! واقعا میخواستم اون مرتیکه رو بزنم بترکونم! ولی... خب، وقتش رو نداشتم". البته وجود این صحنه توی فیلم دلیل دیگه ای هم داره؛ David Lynch که به قول خودش از کپی کاری کارگردانهایی مثل Oliver Stone و Bruce Wagner از فیلمهاش بخصوص Twin Peaks (۱۹۹۲) و Wild at Hearts (۱۹۹۰) و سریال Twin Peaks، شاکی بوده، این قسمت رو به دلایلی در این فیلم جا داد که توضیح میدم. در سال ۱۹۹۱ سریال Twin Peaks که از آپریل ۱۹۹۰ از طریق شبکۀ ABC به روی آنتن رفت بعد از یه سال بخاطر دخالتهای شبکه از روی آنتن پایین اومد. در سال ۱۹۹۳ یه مینی سریال به اسم Wild Palms به تهیه کنندگی Oliver Stone و کارگردانی Bruce Wagner به روی آنتن ABC رفت که بخاطر تِم نوآر، صحنه های سورئال و سمبل های مذهبی شرقی‌ش بسیار شبیه Twin Peaks بود که حسابی کُفر Lynch رو درآورد.

در سال ۱۹۹۴ فیلم Natural Burn Killers به کارگردانی Stone و نویسندگی Quentin Tarantino به روی پرده های سینما رفت. شباهتهای زیادی بین این فیلم و فیلم Wild at Hearts وجود داشت. مثل Wild Palms، این فیلم هم مستقیما قسمتهای زیاد و تابلویی رو از آثار Lynch کپی کرده بود. کار از الهام یا رفرنسینگ بکلی بالاتر رفته بود واسه تلافی، Lynch صحنه هایی از Wild Palms و Natural Born Killers رو بهمون صورت در Lost Highway دوباره سازی کرد. کاراکتر Harry در سریال Wild Palms مردیه که قادر به ارضای جنسی زنش نیست و او رو میکشه درست مثل نقش Fred در Lost Highway. در هر دو فیلم بعد از ناتوانی در هم آغوشی، این دو شخصیت کابوس جایگزین شدن همسرشون با یه مرد مرموز رو میبینن. جالبه بدونید که نقش این مرد مرموز رو در Wild Palms، آقای Robert Loggia (همون شخصی که بعدها Lynch برای بازی در نقش Dick Laurent استخدام کرد) بازی میکنه. در هر دو فیلم صحنه هایی هست که Loggia رو در حال نگاه کردن به فیلم پورن و دستمالی یه زن نشون میده. حالا صحنۀ رانندگی خطرناک در Lost Highway رو از این زاویه ببینیم؛ شخصی دنبال ماشین Laurent میوفته درست مثل کارگردانایی که از Lynch کپی میکنن و همون راهی رو میرن که اون رفته. بعد Laurent میوفته دنبال رانندۀ خاطی همونجوری که Lynch کار اونها رو کپی کرد. بعد Laurent رانندۀ خاطی (کارگردان کپی کار) رو میگیره زیر باد کتک که دوباره این کار رو تکرار نکنه و در عوض رانندگی (کارگردانی) یاد بگیره.

یه مثال دیگه از این تلافی ها استفاده از Balthazar Getty، هنرپیشۀ نقش متصدی پمپ بنزین تو فیلم Natural Born Killers تو این فیلمه. توی فیلم Natural Born Killers، آقای Getty توسط کاراکتر Mallory اغفال میشه. Mallory بهش میگه "بهم بگو که منو میخوای" و Getty جواب میده که "میخوامت". توی Lost Highway کاراکتر Alice به تعمیرگاه Pete (با بازی Getty) میره، میبرتش به یه جای دورافتاده و بهش میگه "منو هنوز میخوای. مگه نه Pete؟". بعد از عشق بازیشون، Pete میگه "میخوامت Alice" ولی Alice جواب میده که "هیچوقت نمیتونی من رو داشته باشی". این استفادۀ مجدد از دیالوگها به روشنی هدف Lynch رو بیان میکنه. داره خیلی باحال به Oliver Stone میگه که "نمیتونی تکنیک کارگردانی و فیلمهای من رو داشته باشی".

پیت و آلیس، Lost Highway
نمای نزدیک پیت و آلیس در حال بوسیدن یکدیگر.
عنکبوت بیوۀ سیاه روی دیوار، Lost Highway
عنکبوت بیوۀ سیاه روی دیوار؛ همان جزئیاتی که در این بخش از نقد به آن اشاره می‌شود.

در صحنه ای Pete رو میبینیم که بعد از تصور چهرۀ Alice در ذهنش، متوجه یه عنکبوت black widow (بیوۀ سیاه) به روی دیوار میشه. نوع مادۀ این نوع عنکبوت بسیار خطرناک، بعد از آمیزش جنسی با نوع نر، شوهر بدبخت رو میخوره! این عنکبوت نماد زنهاییه که از مردها سوءاستفاده میکنن. درست بعد از هم آغوشی Pete و Alice هم میبینیم که Alice بهش میگه که هیچ وقت نمیتونه صاحب Alice باشه و میزنه تو ذوق Pete. البته Pete یا بهتره بگم Fred هم به این جنبۀ سودجوی Alice یا Renee تا حدی واقفه. مثلا در جایی که Alice چگونگی به دام افتادنش در چنگال Laurent رو برای Pete تعریف میکنه میبینیم که مظلومیتی که در ابتدا تو داستان Alice ازش میبینیم که مثلا مجبور به لخت شدن جلوی Laurent شده بوده کم کم به حالتی خودخواسته و حتی لذت بخش تبدیل میشه.

در طول فیلم Lynch زندگی حرفه ای و خصوصی Fred رو به خوبی با رنگهای سیاه و قرمز که هم در کلاب شبانه (نور قرمز تابیده شده بر روی صحنه و سیاهی ای که بقیۀ کلاب رو فرا گرفته) و هم در اتاق خوابش (دیوارهای قرمز و تخت سیاه) بهم مرتبط میکنه. این نشون دهندۀ تضاد بالای بین اجرای فوق العادۀ Fred در کلاب و کارایی ضعیف و افتضاحش توی تخته. حالا این ضعف Fred رو با نیرومندی و قوۀ مردونگی Pete که با ماشین قرمزش که تودوزی سیاه داره یا ماشین سیاه Alice که تودوزی قرمز داره مقایسه کنید.

فرد زیر نور قرمز کلاب، Lost Highway
فرد در کلاب شبانه؛ نور قرمز روی چهرۀ او افتاده و پس‌زمینه در تاریکی است.

در اینجا سعی میکنم تا فیلم رو از یه زاویۀ دیگه نقد و تحلیل کنم. این تحلیل بر پایۀ این ایده س که کاراکتر Mystery Man در اصل خود David Lynch، کارگردان این پروژه س. این رو هم باید در نظر بگیریم که در این فیلم شاهد دو دنیای کاملا متفاوت هستیم؛ یکی دنیای تخیلی فیلم و دیگری دنیای واقعی کارگردان یا همون Mystery Man.

مرد مرموز در فضای داخلی، Lost Highway
مرد مرموز در انتهای اتاق، پشت مبل و میز، ایستاده است.

جالبه بدونید که Roger Ebert، منتقد بزرگ فقید، راجع به Lost Highway میگه که "تماشای این فیلم مثل خوندن یادداشتهای کارگردان بود". خب شاید واقعا این همون چیزیه که Lynch از ما میخواد. این فیلم در اصل نمایشی سینمایی از پروسۀ خلق کردنه که ما شاهد تصویری ناقص ازش هستیم.

در اول فیلم Fred Madison رو میبینیم. زیاد راضی به نظر نمیرسه. این بخاطر اینه که Fred یه شخص واقعی نیست و در اصل یه کاراکتر ناقصه. یه بُعدیه. تو دنیای خودش کاری انجام نمیده یا مسئله ای رو حل نمیکنه. چون هنوز کامل نشده. به تتوی روی دستش دقت کنید؛ یه fermata س. همونطور که توضیح دادم، fermata یه علامت موسیقیایی هست که اگه کنار یه نُت قرار بگیره، زمان نگه داشتن اون رو افزایش میده. این دقیقا همون چیزیه که از Fred میبینیم؛ اون یه ترانه یا یه سمفونی یا حتی یه عبارت نیست و فقط یه نُت ممتد و بدون قطعیه. برای همینه که نمیتونه با زنش عشق بازی کنه. ناتوانی جنسیش از همین ناقص بودنش سرچشمه میگیره.

اگه به خونۀ Fred نگاهی بندازیم متوجه میشیم که دکوراسیونی خیلی ساده و ابتدایی داره. طراحی داخلی خونه انعکاسی از کاراکتر ناقص Fred میتونه باشه.

دکوراسیون سادۀ خانۀ فرد و رنه، Lost Highway
فضای داخلی خانۀ فرد و رنه؛ دیوارهای ساده، مبل روشن و وسایل اندک اتاق.

خونوادۀ Madison یه سری کاست ویدئو که توسط Mystery Man حین گشت زدن تو خونه شون ضبط شده دریافت میکنن. انگار که کارگردان (یا نویسنده) میخواد سر در بیاره که اینجا چه خبره؛ او میخواد بیشتر تو شخصیت و زندگی کاراکترهاش کنکاش کنه.

فرد و رنه هنگام تماشای نوار ویدئو، Lost Highway
فرد و رنه روبه‌روی تلویزیون نشسته‌اند و نوار ویدئویی را تماشا می‌کنند.
Breakfast of Champions
جلد رمان «Breakfast of Champions»، نوشتۀ Kurt Vonnegut.

کاراکتر Fred به مهمونی ای میره و با Mystery Man که همون کارگردانه ملاقات میکنه. درست مثل کاری که Kurt Vonnegut در کتاب Breakfast of Championsش انجام میده؛ نویسنده خودش رو وارد داستان میکنه. کارگردان قدرتش و همه جایی بودنش رو به رُخ Fred میکشه، او رو سبک/سنگین میکنه و حتی بهش زورگویی میکنه. شاید این نمایی از ذهن کارگردان وقتی داره یه کاراکتر رو شکل میده باشه.

بعد شاهد یه قتل فجیع و ناگهانی در داستان هستیم. درسته که Fred به زنش شک کرده بود ولی باور اینکه بخواد جسدش رو تکه تکه کنه خیلی سخته. این در اصل کار کارگردانه که میخواد یه نقطۀ اوج توی داستان بوجود بیاره. گنده ترین چیزی که به ذهنش میرسه رو پرت میکنه وسط داستان. اما این کار فقط موجب به زندان افتادن Fred که هنوز شکل خاصی نگرفته و یه شخصیت تک بُعدیه میشه و تو اون سلول خالی و دور از بقیۀ کاراکترها شانس پرورش یافتن و کامل شدن رو ازش میگیره.

فرد در سلول زندان، Lost Highway
فرد در سلول زندان؛ دوربین از بالا و از پشت میله‌ها به او نگاه می‌کند.

خب حالا کارگردان چیکار میکنه؟ کلا از شر Fred خلاص میشه و با یه کاراکتر دیگه به اسم Pete جایگزینش میکنه. میخواد ببینه که Pete چجوری عمل میکنه. درست قبل از این کار Fred رو میبینیم که به دیوار تاریک زندان نگاهی میندازه و ناگهان کلبه ای رو میبینیم که در آتش میسوزه، ولی بجای اینکه پودر بشه و بریزه زمین انگار از آتیش جون میگیره و ساخته میشه و با کامل شدنش آتیش فروکش میکنه. این کلبه نماد پروسۀ خلق یا به عبارت دیگه مغز کارگردان یا نویسنده س. خلق یه جور انفجار معکوسه. با یه جرقه ایده ای شعله ور میشه و سریع فُرم و شکل ثابتی میگیره. پس این آتیش بجای نابودی موجب ساخته شدن و خلق میشه، همون موقع س که Mystery Man رو میبینیم که از کلبه بیرون میاد و یه چشمکی به Fred میزنه و انتقال کاراکتر از Fred به Pete اتفاق میوفته.

کلبه در آتش، Lost Highway
کلبۀ چوبی در شب، میان شعله‌ها و دود؛ تصویر مربوط به توالی آتش‌گرفتن کلبه است.
عکس شناسایی پیت دیتون، Lost Highway
عکس شناسایی پیت دیتون، با دو نمای روبه‌رو و نیم‌رخ و مشخصات ثبت‌شده در کنار آن.

درسته که دنیای تخیلی داستان قوانین مخصوص به خودش رو داره اما این قوانین تابع قوانین دنیای واقعی کارگردانن. پس وقتی یهویی Fred ناپدید میشه و جاش رو به Pete میده، مسئولین زندان هیچ کاری نمیتونن بکنن جز قبول شرایط و آزادی Pete.

کلی اتفاق برای Pete میوفته ولی میخوام به اون قسمت در پایان فیلم بپردازم که بهمراه Alice به سمت کلبه میره. اونجا عشق بازی میکنن که نماد آخرین مرحلۀ خلق و درست قبل از تشکیل نطفه س. در حین عشق بازی Pete مدام به Alice میگه که میخوادش. Alice جواب میده که هیچوقت نمیتونه اون رو داشته باشه و ترکش میکنه.

اینجاست که کارگردان از طریق یکی از کاراکترهای موفق ترش (Alice) متوجه میشه که Pete هم بدرد داستانش نمیخوره. پس دوباره Pete به Fred تبدیل میشه. Fred وارد کلبه میشه و با Mystery Man مواجه میشه. Mystery Man ازش اسمش رو میپرسه. این نشون میده که کارگردان هنوز نمیدونه واقعا این کاراکتر کیه، باهاش میخواد چیکار کنه و اینجا چی کار میکنه.

فرد در کنار کلبه، Lost Highway
فرد با بالاتنۀ برهنه در بیرون کلبه؛ پیرامون او در تاریکی شب فرو رفته است.

در پایان Fred به آپارتمان برمیگرده و همون جمله ای که فیلم باهاش شروع شده رو میگه. این شاید به معنی شروع مجددی برای کاراکتر Fred باشه. شاید این بار بتونه داستان رو به جهت بهتری ببره. بعد Fred رو در حال فرار از پلیس در شب تو جادۀ گمشده میبینیم. همینطور که رانندگی میکنه شروع به تبدیل شدن دوباره به کاراکترهای دیگه میکنه و دوباره به صحنۀ تاریک ذهن کارگردان برمیگردیم.

فرد در ماشین در پایان Lost Highway
فرد پشت فرمان در شب؛ نورهای بیرون ماشین در پس‌زمینۀ تاریک دیده می‌شوند.
جلد Six Characters in Search of an Author، نوشتۀ لوئیجی پیراندلو
جلد چاپ Dover از نمایشنامۀ «شش شخصیت در جست‌وجوی نویسنده»، نوشتۀ لوئیجی پیراندلو.

رُمان نویس مشهور امریکایی، E. L. Doctorow میگه که "نوشتن یه رُمان مثل رانندگی تو شب میمونه. با اینکه فقط تا جایی که نور ماشین روشن میکنه قابل رؤیته، میتونی تا ته داستان پیش بری". این دقیقا تصویر مرکزی Lost Highwayه؛ یه ماشین که توی شب در حال پیشروی تو یه جاده س و به مقصدی نمیرسه.

اگه به این شکل به فیلم نگاه کنیم، Lost Highway خیلی شبیه نمایشنامۀ Six Characters in Search of an Author نوشتۀ Luigi Pirandelloه با این تفاوت که آقای Lynch تو Lost Highway کاراکتر کامل و مشخصی نداره.

چند پیچ فرعیِ این بزرگراه

همون طور که گفته شد، Lynch داستان فیلم رو با الهام از جریان OJ Simpson نوشته. بهمین ترتیب توی فیلم شخصیت Fred زنش (Renee) رو بقتل میرسونه و دستگیر میشه. البته تمام قدمهایی که Fred در این راه برمیداره تحت تاثیر فردی مرموز (Mystery Man) در نقش "صفات شیطانی"ه. جالبه بدونید که بازیگر کاراکتر Mystery Man یعنی Robert Blake، پنج سال بعد از پخش فیلم بخاطر قتل همسرش دستگیر و به دادگاه کشیده میشه که یه سال بعد با تبرئه شدن توسط دادگاه، حکم قضاییش برداشته میشه.

خونۀ Fred و Renee و تمام اسباب و اثاث داخلش متعلق به David Lynchه و طرح خونه رو خودش کشیده.

فرد هنگام اجرای ساکسیفون در کلاب، Lost Highway
فرد با ساکسیفون روی صحنۀ کلاب؛ نورافکن‌ها او و نوازندگان همراهش را از فضای تاریک سالن جدا کرده‌اند.

آقای Bill Pullman بازیگر نقش Fred Madison قبل از قبول نقشش حتی یکبار هم ساکسیفون بدست نگرفته بوده ولی بعد از امضای قرارداد، حسابی اون سولوی ساکسفون معروف فیلم توی کلاب شبانه رو تمرین میکنه تا خودش بتونه اون قسمت رو اجرا کنه.

صحنه هایی که داخل Lost Highway Hotel رو نشون میدن در واقع داخل Amargosa Hotel در Death Valley کالیفرنیا که گفته میشه جن زده س ضبط شدن.

نمای هتل در Lost Highway
نمای شبانۀ هتل در فیلم؛ تابلوی روشن Lost Highway Hotel بالای ورودی دیده می‌شود.

تو مصاحبه ای David Lynch گفت که فیلم های Lost Highway (۱۹۹۷) و Twin Peaks (۱۹۹۰) تو یه دنیای داستانی اتفاق می افتن.

گزارش خطا

کامنت‌ها ۹۳

برای مشارکت وارد شو.

دیدن بقیۀ کامنت‌ها (۸۱)

نقدهای دیگه